VNTB - Ngược đãi tù nhân: từ góc nhìn ‘thăm nuôi’

VNTB - Ngược đãi tù nhân: từ góc nhìn ‘thăm nuôi’

Có một thực tế là trong nhóm các công dân bị cáo buộc tội danh “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích Nhà nước, quyền lợi ích hợp pháp của tổ chức…”, “Lật đổ chính quyền nhân dân” thì khi chấp hành án, luôn phải ở tù kiểu người đó đang ở miền Nam, thì phải chịu tù tại miền Trung hoặc miền Bắc; và ngược lại.

Nếu căn cứ theo Luật Thi hành án hình sự, do chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng ký ban hành ngày 17-6-2010, thì chuyện ‘tù Nam ra Bắc’ không chỉ có dấu hiệu của ‘ngược đãi tù nhân’, mà còn không phù hợp một số nội dung của Luật Thi hành án hình sự.

Chuyển nhà tù như một hình thức trừng phạt. Có thể nhận định như vậy bởi hệ thống trại giam, tức nhà tù do Bộ Công an trực tiếp quản lý được trải đều trên toàn quốc. Tuy nhiên như đã nói ở trên, các tù nhân nằm trong nhóm tội danh xâm phạm an ninh quốc gia, tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ, thì luôn phải đến các trại tù cách xa gia đình từ vài trăm đến cả ngàn cây số. Điều này được xem như một hình thức trừng phạt với cả phạm nhân cùng gia đình của họ trong thăm nuôi hàng tháng.

Nhiều gia đình của tù nhân nói rằng việc chuyển tù nhân từ miền Bắc vào miền Nam, và từ miền Nam ra miền Bắc đã khiến gia đình họ vô cùng vất vả, và dễ lâm vào cảnh kiệt quệ nguồn tài chánh cho chuyện đi lại thăm nuôi. Dĩ nhiên là luật cho phép thân nhân gửi đồ đạc, thực phẩm và cả tiền bạc cho người tù qua đường bưu điện. Tuy nhiên việc trực tiếp thăm gặp sẽ là nguồn động viên lớn của cả người trong chốn ngục tù, lẫn gia đình của họ đúng như quy định ở Điều 4.8, Luật Thi hành án hình sự về bảo đảm sự tham gia của gia đình vào việc giáo dục cải tạo người chấp hành án.

Bà Nguyễn Kim Thanh, vợ của tù nhân Trương Minh Đức [*], nghẹn ngào kể: “Trại giam Nam Hà không cho người thân của gia đình làm thức ăn ở nhà mang vào, mà chỉ cho gởi tiền vào để mua đồ trong căn tin của trại giam với giá cắt cổ... và người thân chúng tôi chỉ được mặc đồ ấm của trại giam,.. chứ không được mặc những quần áo ấm của gia đình gởi vào, thì làm sao giữ ấm bảo đảm được sức khoẻ trong những ngày tháng lạnh khắc nghiệt của miền Bắc này? Nhìn cảnh người tù họ đi lao động với bộ đồ tù đi trong trời giá lạnh mưa buốt thấu xương như vậy làm sao chịu nổi, dù tội tình gì họ cũng là con người…”.

Ông Trương Minh Đức sinh năm 1960, là dân miệt Kiên Giang và sống ở miền Nam khí hậu nắng ấm, nên khi phải chấp hành án ở nhà tù tại miền Bắc, khí hậu mùa đông nơi đây khiến những người tù miền Nam như gánh thêm sự đày ải tương tự như mức án khổ sai mà người ta thường thấy trên phim ảnh.

Câu hỏi đặt ra: vì sao lại đày đọa người tù đến như vậy, trong khi nếu căn cứ theo luật định, hoàn toàn có thể thực thi việc chấp hành án này ngay tại địa phương của người bị kết án?

Luật Thi hành án hình sự, tại Điều 4 “Nguyên tắc thi hành án hình sự” nói rằng việc thi hành án cần thỏa mãn cùng lúc các yêu cầu là (1) đúng pháp luật; (2) bảo đảm lợi ích của Nhà nước; (3) quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Khoản 3, Điều 4 còn nhấn mạnh: “Bảo đảm nhân đạo xã hội chủ nghĩa; tôn trọng nhân phẩm, quyền, lợi ích hợp pháp của người chấp hành án”. Như vậy, nếu ‘tù Nam ra Bắc – tù Bắc xuôi Nam’, thì trước tiên đã cản trở thực thi nội dung của Điều 4.8 là “Bảo đảm sự tham gia của cơ quan, tổ chức, cá nhân và gia đình vào việc giáo dục cải tạo người chấp hành án”.

Nhà nước có lợi ích gì khi ‘tù Nam ra Bắc – tù Bắc xuôi Nam’, nếu như đó không phải là một hình thức của trừng phạt ngoài luật định, ngoài bản án đã tuyên?

Luật Thi hành án hình sự, tại Điều 6 “Giám sát việc thi hành án hình sự”, ghi: “Quốc hội, Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam giám sát hoạt động của cơ quan, tổ chức trong thi hành án hình sự và các cơ quan, tổ chức khác liên quan đến hoạt động thi hành án hình sự theo quy định của pháp luật”.

Như vậy thì chính Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ở nơi mà ông Trương Minh Đức, cũng như các người ‘tù Nam ra Bắc – tù Bắc xuôi Nam’ sinh sống, chắc chắn sẽ hiểu rõ hơn về trách nhiệm cần bảo vệ, giám sát như thế nào với những cử tri đã từng bỏ lá phiếu chọn lựa mình.

“Bảo đảm nhân đạo xã hội chủ nghĩa; tôn trọng nhân phẩm, quyền, lợi ích hợp pháp của người chấp hành án”, sẽ mang đúng ý nghĩa nếu như những người tù như ông/ bà Trương Minh Đức, Trần Huỳnh Duy Thức, Đặng Minh Mẫn, Nguyễn Trung Tôn, Phạm Văn Trội, Trần Thị Xuân, Trần Thị Nga… được thực hiện quyền chọn lựa thi hành án ngay tại địa phương mà mình sinh sống, như đã thể hiện trong nguyên tắc thi hành án hình sự, về quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân của Luật Thi hành án hình sự.

Chú thích:

[*] Ông Trương Minh Đức bị kết án 13 năm tù và 5 năm quản chế tại phiên xử ngày 5-4-2018 ở Hà Nội cùng với 5 thành viên (hay cựu thành viên) của Hội Anh em dân chủ, với cáo buộc theo điều 79 ‘hoạt động nhằm lật đổ chính quyền’, Bộ Luật hình sự 1999.

Vụ Vũ nhôm: Các nhà báo và Facebooker có liên quan hãy cẩn trọng!

14/12/2018

FB Hoàng Hải Vân

14-12-2018

Vũ nhôm tiêu tiền như vung lá mít. Ngay cả trong trại giam, anh ta hô một cái đã có người mang 203 tỷ đồng nộp cho tòa, anh ta bảo là “trả nợ”, còn tòa thì nói anh ta “khắc phục hậu quả”.

Khi chưa bị bắt, anh ta từng chi không ít tiền cho các cơ quan báo để “hỗ trợ hoạt động xã hội” và tổ chức sự kiện này sự kiện kia. Những khoản tiền này nếu đã chi hết cho những người bất hạnh và hoạt động xã hội có ích cho cộng đồng thì không tính, coi như lấy bớt một ít tiền mà thượng tá tình báo Vũ nhôm cướp đoạt tài sản công để trả lại cho cộng đồng. Tôi không biết có báo nào giữ lại tiền của Vũ nhôm để chi cho các hoạt động báo chí của mình hay không, nếu có thì nên xuất toán thu lại để nộp cho cơ quan điều tra nhé.

Tôi không biết có hay không và nếu có thì bao nhiêu nhà báo và facebooker từng nhận tiền của Vũ nhôm để đâm chỗ này thọc chỗ kia hoặc là để im lặng không đả động đến các sai trái của Vũ. Tôi cũng không biết có hay không và nếu có thì Vũ “nuôi” bao nhiêu nhà báo và facebooker để làm “hộ vệ” hoặc để tính chuyện lâu dài. Nếu có thì các nhà báo và các facebooker này nên hết sức cẩn trọng, tự lo cho thân mình trước đã.

Tôi biết các vị đường nào cũng khó xử. Nếu như các vị không nói tốt cho Vũ nhôm đôi câu thì rất có thể Vũ nhôm sẽ nghĩ rằng các vị phản bội lại anh ta, vì vậy tại cơ quan điều tra rất có thể anh ta sẽ khai ra các vị. Nếu như các vị ủng hộ Vũ nhôm lộ liễu quá thì các vị sẽ tự làm lộ thân phận của mình. Điều khó xử nữa là có vẻ như một số cấp trên của thượng tá Vũ nhôm bảo kê cho anh ta cướp đoạt tài sản vẫn chưa bị khởi tố, cho nên không ít nhà báo vẫn còn sợ hãi, có người còn sợ cả bóng ma. (Nói ra điều này tôi thành thật xin lỗi một số nhà báo và facebooker đã có những bình luận về Vũ nhôm mà tôi cho là không đúng, nhưng các bạn đã bình luận một cách vô tư không vụ lợi).

Hẳn các vị biết, dù ở trong trại giam nhưng Vũ nhôm vẫn còn có thể hô mưa gọi gió. Anh ta yêu cầu gặp người nhà thì có người nhà, anh ta bảo trả tiền thì có tiền. Tôi nhớ 10 năm trước nhà báo Nguyễn Việt Chiến bị tạm giam 4 tháng, trong thời gian tạm giam này người nhà tuyệt đối không được gặp. Vũ nhôm gặp người nhà, được giải thích rằng, là để sắp xếp mang tiền vào nộp để khắc phục hậu quả. Tiền nộp tới đâu công bố trên truyền thông tới đó. Các luật sư đương nhiên phải làm mọi cách để giảm tội cho thân chủ của mình, họ chẳng có gì sai khi công bố những thứ đó trên truyền thông.

Nhưng cơ quan điều tra và tòa thì nên nhớ, thứ nhất, Vũ nhôm từng bỏ trốn và bị bắt theo lệnh truy nã, một thượng tá tình báo mà bỏ trốn chắc chắn phải phạm thêm một tội gì đó thuộc về an ninh quốc gia (tội gì tôi sẽ phân tích sau phiên tòa này), một bị can như vậy mà cho tiếp xúc với người nhà thì ai có thể tin được rằng anh ta không tìm cách thông cung với những người có liên quan, nếu nói rằng anh ta gặp người nhà có giám sát, thì ai có thể tin vào các biện pháp giám sát kia ngăn chặn được thông cung? thứ hai, khi tòa chưa kết tội thì tiền ai đó nộp giúp anh ta phải là tiền tạm giữ để thi hành án, sao lại gọi là tiền khắc phục hậu quả? Vả lại, Vũ nhôm đã phạm nhiều tội tày đình, đáng lý toàn bộ tài sản của anh ta phải bị phong tỏa, sao để cho anh ta có sẵn tiền hễ muốn lấy là lấy? Nếu bảo tiền kia không phải của anh ta mà của ai đó giúp anh ta thì sao anh ta còn có thể tuyên bố rằng sẽ trả luôn 13,4 triệu đô la trong vòng một tháng sau phiên tòa?

Một số bạn trên facebook của tôi bảo rằng Vũ nhôm sẵn sàng nộp tiền trả lại cho ông Trần Phương Bình là “nghĩa khí”, là “có mượn có trả” sòng phẳng dám làm dám chịu, không như những quan chức khác thà chịu tù chứ không chịu nộp lại nộp lại tiền. Tôi tin vào sự vô tư của các bạn ấy, nhưng thử hỏi khi vụ án Ngân hàng Đông Á và ông Bình bị khởi tố, lúc ấy Vũ nhôm vẫn đang bình an, sao không thấy có ý định nộp tiền? Và khi bỏ trốn thì Vũ nhôm có ý định “trả” tiền hay không? Chắc chăn là không rồi.

Tóm lại, do tôi thấy một số hiện tượng bất thường trên truyền thông xung quanh Vũ nhôm trong vụ án Ngân hàng Đông Á, nên có vài lời cảnh báo.

Lưu Trọng Văn

Chiều qua gã cùng uống đá chanh với nhà văn Nguyên Ngọc ở cafe Sỏi Đá. Chàng nhà văn sinh năm 1932 này vẫn tràn trề sinh lực mặc dù vừa tuyên bố ra khỏi đảng mà chàng tình nguyện dấn thân từ tuổi đôi mươi.

Nàng Nguyễn Thị Khánh Trâm, con dâu của tướng Trần Độ đưa cho chàng cuốn "Đất nước đứng lên" in năm 1973 vừa tròn 45 năm. Giấy ngả màu nâu, NXB Giáo dục Giải phóng in. Chàng cảm động lắm khi được Khánh Trâm bảo ký tên vào cuốn sách này.

Vẫn chỉ là câu chuyện đất nước của gã không chỉ đứng lên mà phải cất cánh cho kịp thiên hạ thôi. Xôm ra phết. Kết ở cái điều ai cũng biết: không có đôi cánh tri thức làm sao mà bay. Chàng Nguyên Ngọc kể bà Nguyễn Thị Bình khi Chu Hảo đến thăm đã nói: Em không phải nói gì hết, chị đọc hết rồi, chị biết hết rồi, chị ủng hộ em.

Bà nguyên phó chủ tịch nước ủng hộ Chu Hảo điều gì? Chính là những gì Chu Hảo đã làm cho đôi cánh tri thức ấy. Bà Bình, cháu ngoại cụ Phan Châu Trinh lẽ nào không ủng hộ những ai có tư tưởng như cụ Phan: Khai dân trí.

Chàng Nguyên Ngọc kể: đại diện UBKT trung ương có gặp tôi để tìm hiểu thêm về Chu Hảo. Buổi gặp đó có Vũ Ngọc Hoàng và Nguyễn Sự cùng dự. Tôi nói: Chu Hảo nhiều năm làm thứ trưởng rồi phụ trách Khu công nghệ cao, tôi nghĩ các anh quên cái việc đó đi vì không có Chu Hảo vẫn có người làm tốt cái việc đó. Cái đóng góp lớn nhất cho đất nước của Chu Hảo là cho NXB Tri Thức in những cuốn sách khai dân trí.

Chàng nhà văn có chiều dọc ngắn nhất Hội Nhà văn VN nhưng có tâm huyết rực cháy nhất Hội Nhà văn VN kể tiếp một câu chuyện về tri thức - văn hoá ứng xử.

Bà Bình kể tôi nghe lần bà qua Pháp. Bà gọi Chu Hảo đi với mình đến gặp tổng thống Chirac. Trước khi đi, bà rửa sạch tay rồi bảo Chu Hảo đem theo một lọ nước hoa. Chu Hảo ngạc nhiên, bà nói: chị vừa ăn phở sợ nước phở dính ở tay, phải bôi nước hoa vào tay, tổng thống Chirac gặp chị thể nào cũng hôn tay chị.